Beyin Zedelenmelerinde Kortizon İşe Yarıyor Mu?

Beyin zedelenmeleri ve kortizon. Eldeki verilenden yola çıkarak yapılan ciddi hesaplara göre, son 30 yıl içerisinde 10.000 kişi yanlış tedaviden dolayı hayatını kaybetmiştir. Bunları 1000 ile 2000’i sadece Almanya’da olmuştur. Ağır yaralanmalarda uygulanan en yaygın tedavilerden birinin, yalnız faydalı olmadığı değil, hatta zararlı olduğu da saptanmıştır.

2004 yılının sonbaharında uzmanların Lancet dergisinde yapmış oldukları açıklamaya göre, beyin travması geçiren kazazedelerin kortikoidlerle tedavi edilmeleri durumunda ölüm riski, plasebo verilmesine oranla daha yüksektir. Kortikoidler, kortizon gibi steroid hormonlardır. “Crash” adı verilen araştırmada, yoğun bakım tıbbının önemli bir sorusuna yanıt bulabilmek için tüm dünyadan düzinelerce bilim insanları birlikte çalışmıştır. Gelişmiş ülkelerde trafik kazaları, en sık yaşanan ölüm sebepleri listesinde dördüncü sırada gelmekteydi. Bu kazalarda en tehlikeli komplikasyon ise beyin travmalarıdır.

Araştırmaya 48 ülkeden, beyin travması geçiren 10.008 hasta dahil edilmiştir. Doktorlar, kazazedelere düzenli şekilde kortikoid verilmesinin faydalı olup olmadığını, bu tedavinin hastaların hayatta kalma şansını arttırıp arttırmadığı soruna cevap aramışlardır. Bu sorunun cevabının ise olumlu yönde olması akla daha yakın geliyordu. Kortikoidlerin iltihap giderici etkisi vardı ve damarların sızıntı yapmasını önlüyordu. Bu iki özellik de yaralanmalardan doğan sonuçları hafifletmekte faydalı olabilir. Beyin travmasında tek tehlike, önemli sinir kanallarının ve beyin bölgelerinin ezilmesi değildir. Travma sebebi ile gri hücrelerin veya aradaki dokunun şişmesi ile oluşan beyin ödemi de aynı derecede hayat tehlike anlamına gelebilmektedir.

Kafatasının içindeki beyin ancak sınırlı bir şekilde genişlediği için, bu durumda önemli sinir yapıları tehlike altına girmektedir. Birçok vakada ölüm, solunum veya dolaşım sistemi merkezi sıkıştığı için gerçekleşmektedir. Kortikoidler gri hücrelerin şişmesini engelleyerek beyindeki basıncı düşmelidir aslında, en azından beklenti bu yöndedir. Lancent dergisinde Crash araştırmasına bir yorum yayımlayan, Köln Üniversite Kliniği’nden Stefan Sauerland,” Bu sonuç yetersiz verilere ve yanlış analojilere dayanmaktadır” demiştir. “Kortikoidler omurilik zedelenmelerinde ve beyin tümörlerinde standart tedavi olduğundan dolayı, bunların beyin travmasında da faydalı olacağı düşünülmüştür.Bu konuda daha önceden yapılan araştırmalar çok az hasta ile gerçekleştirilmiştir ve bu nedenle yeteri kadar açık değildi. Sauerland, “Bu tedavinin etkili olduğuna inanılıyordu ancak etkili olup olmayacağı aslında tam olarak bilinmiyordu” demiştir.

Sauerland, “En kötü durumda tedavinin ne faydasının ne de zararının olduğuna inanılıyordu” demektedir. Fakat kaza sonrasında ki ilk iki hafta içinde, kortikoid tedavisi uygulanan hastalarda ölüm vakalarının sayısı plasebo verilen hastalardan 159 fazlaydı. Bu veriler, mutlak risk olarak hesaplandığı zaman, beyin travmasında kortikoid tedavisi uygulandığında yüzde 2 (%2) daha fazla ölüm vakası yaşandığı anlamına geliyordu. Faydalı olması beklenen ilaç için bu sonuç feci bir bilanço. Sauerland, temkinli hesaplamalara göre bile, 10.000 ölüm vakasının yanlış tedaviden dolayı olduğunun düşüncesinde.

Sauerland, “Araştırmanın kortikoid kullanımında ölümlerdeki artışın sebeplerini ortaya koyamadığını” kabul etmektedir ancak sonucun çok olduğunu da belirtmektedir. “Eldeki göstergelerle bu tedavi yöntemi kabul edilemez.” Baş yaralanmaları yaşayan kazazedelerin tedavisinde son yıllarda bir tür belirsizlik yaşanmaktaydı. Küçük çaplı araştırmalar bu tedavinin hiç fayda etmediği veya çok düşük yarar getirdiğini ortaya koyduğundan beri, Almanya’da bu tedavi klinikten kliniğe oldukça farklı şekilde uygulanmaktaydı.

Crash araştırmasına katılan, Greifswald Üniversitesi’nden Waltraud Kliest, “Biz beyin travmalarında artık kortikodileri en azından on yıldır rutin olarak kullanmıyoruz” demektedir. Fakat başka kliniklerde, iltihap giderici bu ilaçlar halen kullanılmakta. 90’lı yıılların sonunda gerçekleştirilen anketler, hastaların yüzde 30 (%30) ile yüzde 40’ına (%40) tehlikeli ilaçların verildiğini ortaya koymuştur. Birçok tıbbi tedavi rehberinde, bu hastalık tablosunda kortikoidler yaklaşık olarak 2000’li yılların başından beri önerilmemektedir.

Sauerland, “Ancak temkinli hesaplamalara göre, Almanya’da beyin travmalarının yüzde 15 ile 20’sinde (%15-%20) halen kortikodlerin kullanıldığından yola çıkmamız gerekiyor” demektedir. Freiburd’daki Almanya Cochrane Merkezinden Gerd Antes’in işaret etmiş olduğu bir sorun daha vardır. “Herhangi bir yanlış tedavinin etkilerini kestirebilmek için bu tedavinin ne sıklıkta uygulandığını bilmek gerekmektedir.” Kulağa çok sıradan geliyor. “Ancak Almanya’daki sayılara ulaşmak son derece zor” Antes bunu da ifadesine eklemektedir. Bu sebeple, kaç ölüm vakasının şöhreti lekelenmiş bu tedaviden kaynaklandığını belirlemek Almanya’da hiçbir zaman mümkün olmayacak.

KaynakKaynak

Yazar: Rostislav

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir