Jet Lag Nedir?

Jet lag nedir? Tüm hayvanların vücutlarının, uyuma, vücut ısısı, üreme zamanı gibi periyodik fonksiyonlarını kontrol eden biyolojik iç saatleri bulunmaktadır. Bu iç saatlerin çoğu, kendi fonksiyonları için kendi zaman dilimlerinde çalışmaktadır. Fakat sıcaklık ve ışık gibi dış etkenlerden de etkilenmektedir.

İstanbul’dan New York’a uçarsanız, vücut saatiniz hala İstanbul’a ayarlıdır. Örnek olarak İstanbul’dan saat 12:00’de havalanır ve 8 saatlik bir uçuştan sonra New York’a varırsanız, vücut saatiniz 20:00’dedir (8). Ancak New York’ta saat 13:00’dır. Vücudunuzun saati ortama göre 7 saat ileridedir. Karnınız acıkacak ve biraz sonrasında uykunuz gelecektir. Ancak akşam olmasına 7-8 saat kadar vardır.

İşte bu olaya Jet Lag denmektedir. Lag’in İngilizce’de anlamı geri kalma yani gecikmedir. Uçuştan sonra yorgunluk duyulmakta, özellikle okuma, araba kullanma ve iş görüşmeleri gibi durumlarda konsantrasyon ve motivasyon eksiliği görülmektedir. Dünya dönüşünü 24 saatte tamamladığından, dünya yüzeyi kuzeyden güneye her biri 1 saatlik 24 zaman bölgesine bölünmüştür. Örnek olarak İstanbul ile New York arasında 7 zaman bölgesi bulunmaktadır ve aynı anda İstanbul’da saat 14:00 iken, New York’ta saat sabahın 07:00’dir.

NASA’ya göre insan vücudunun biyolojik saatinin her bir zaman bölgesine, bir saatlik bir zaman değişimine alışması bir gününü almaktadır. Bu durumda da İstanbul’dan New York’a gittiğinizde vücut kendini ancak 7 gün sonra ortama adapte edecektir. Jet Lag olayı uçma mesafesine bağlı değildir, kaç zaman bölgesinden geçtiğinize bağlıdır. Aynı mesafe ve aynı zaman bölgesinde kuzey-güney mesafesinde gidildiğinde Jet Lag olayı görülmemektedir.

Jet Lag olayının doğuya doğru mu, batıya doğru mu seyahatte daha çok görülüyor olduğu ise tartışma konusudur. Şüphesiz insanların çoğunluğunun yapılarına ve yaşam düzeylerine bağlıdır. Yapılmış olan anketler sonucunda, çoğunluğun doğuya doğru yaptıkları uçuşlarda daha çok rahatsız olduğu, insanın vücut saatini hızlandırma, yavaşlatmaya göre daha fazla zorlandığı gözlemlenmiştir. Küçük çocukların çok fazla etkilenmediği Jet Lag olayından en çok etkilenen kişiler ise, günlük yaşantısını düzenli ve rutin işler yaparak geçiren kişilerdir. Uçakta bulunan havanın kuru olması, seyahat boyunca hareketin kısıtlı olması, alkol tüketilmesi, yeterli sıvı alınmaması, farklı iklimde farklı yemekler yenmesi, insanlarda Jet Lag’a karşı direnç kırıcı diğer etkenlerdendir.

Yazar: Rostislav

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir