Uykusuzluk, uykuya devam etmekte güçlük çekmek, uykuya dalma sorunu yaşamak veya uykuda yeteri kadar dinlenememek gibi şikayetlere verilen genel addır. Yaş ilerledikçe bu sorunların arttığı bilinmektedir. Özellikle kadınlar bu konuda daha çok şikayet etmektedirler. Genellikle yaşam kalitesinin düşük olmasından, performans düşüşlerinden, artan iş ve okul devamsızlıklarından, anksiyete bozuklarından veya madde kullanımından kaynaklanmaktadır.

Uykusuzluk çeşitleri

Akut uykusuzluk

Bu tür uykusuzluklar 1 gün ile 3 hafta arasında devam edebilmektedir. Kişin stres altında olması, yabancı bir mekanda bulunması, kafein ve alkol tüketimi, hastalık hali gibi sebepler ile tetiklenen bir durumdur. Uykusuzluk durumu kendiliğinden kötüleşen bir döngü yaratmaz ise ve şartlanmış uykusuzluk gibi durumlar gelişmez ise bu tür uykusuzluklar kendiliğinden iyileşmektedir. Düzelmediği durumlarda ise altında yatan nedenler tedavi edilmelidir. Birkaç günden uzun süren durumlarda tedaviye başlanılmalıdır. Uygulanan teknikler genelde stres azaltıcı yöntemler üzerinde olmaktadır.

 

Kronik uykusuzluk

Üç farklı tipten oluşmaktadır.

  • Uykusuzluk ve sonuçlarının neden olduğu korku sebebi ile meydana gelen aksiyete bozukluğudur.
  • Uyku halinin yanlış algılanması sonucun oluşan uykusuzluklardır.
  • Çoğunlukla yaşam boyu devam eden uykusuzluklara idiopatik uykusuzluklar denir.

 

Uykusuzluğa sebep olan etkenler

Psikiyatrik hastalıklar: Kronik uykusuzluklar başta olmak üzere çekilen uykusuzlukların yarısı bu sebeple yaşanmaktadır. Psikiyatrik hastalığın tedavi edilmesi ile uykusuzluk sorunu ortadan kalkmaktadır.

Huzursuz bacak sendromu: Kadınlarda daha fazla görülen bir durumdur. Bu durum bacaklardaki hareketle hafifleyen uyuşma ve ağrıdır. Bunlarla birlikte böbrek yetmezliği, demir eksikliği, artrit gibi rahatsızlıklar da görülebilmektedir.

İlaçlar ve nörolojik bozukluklar: Alzheimer, parkinson gibi hastalıklar uykusuzluk nedenleridir. Kullanılmakta olan ilaçların yan etkileri uykusuzluğa neden olabilmektedir. Altında yatan nedenlerin bulunabilmesi ve tedavi edilmesi durumunda uykusuzluğa çare bulunacaktır.

Sirkadiyen ritim bozuklukları: İnsan vücudunun biyolojik saatin gerçek saat ile uyuşmadığı hastalıktır. Hastalar genelde uygun koşullarda uykusuzluk çekmekte ve uygun olmayan koşullarda uyumaktadır. Özellikle vardiya sistemi ile çalışan kişilerde ve uzun süre boyunca seyahat eden kişilerde yaygındır.

Madde, alkol ve kafein kullanımı: Bu tarz bağımlılıkları olan kişilerde genelde uykusuzluk çekmeleri yaygındır. Var olan alışkanlığı bırakmak uykusuzluğa çare olacaktır.

 

İyi bir uyku için yapılması gerekenler

  • Alkol, kafein, tütün içeren ürünleri bırakmak
  • Uykunuz geldiğinde yatmak, gelmeden yatağa girmemek
  • Düzenli egzersiz yapmak
  • Stresten uzak durmak
  • Yatmadan önce yemek yiyorsanız çok ağır besinler tüketmemek
  • Gündüz saatlerinde uyumamaya dikkat etmek
  • Yatak odanızda ses ve ışığı doğru düzenlemek

vgr